Focusdomein polluenten

Landbouwlozingen aanpakken: CARE+ zet meetgegevens om in actie

In het stroomgebied van de Collievijverbeek en Babillebeek bij Roeselare koppelt Interregproject CARE+ waterkwaliteitsmetingen aan gerichte acties met landbouwers. Halfweg het project zijn een belangrijke nitraatvervuiling aangepakt, 194 landbouwers bevraagd en bijna 17 m³ restwater collectief opgehaald voor verwerking.

Care+ beek
Nieuwsbericht Charlotte Boeckaert 17 november 2026

Van nitraatalarm naar onderzoek langs de beek

Waar komt een verhoogde nitraatconcentratie vandaan? Om die vraag sneller te beantwoorden, installeerde de Vlaamse Milieumaatschappij een nitraatsensor in het projectgebied. Bij een sterke overschrijding van de nitraatnorm van 50 mg/l geeft die een alarm. 

Daarna gaat Inagro het terrein op. Medewerkers stappen de beek stroomopwaarts af en meten met teststrips de nitraatconcentratie aan verschillende uitstroompunten. Zo kunnen ze de vervuilingsbron gerichter lokaliseren. Via deze werkwijze kon al een belangrijke puntverontreiniging met nitraat worden aangepakt.

Die actie bouwt voort op de eerdere monitoring binnen CARE+, die op verschillende locaties verhoogde concentraties aan nutriënten en pesticiden aantoonde. Het project richt zich zowel op vervuiling vanuit één aanwijsbare bron als op verspreide verontreiniging vanuit het landbouwgebied. 

Lokale meetresultaten geven landbouwers houvast

Sinds april 2026 verstuurt Inagro elke twee maanden de nieuwsbrief ‘Waterkwaliteit in beeld’ naar landbouwers, loonsproeiers en lokale verdelers van gewasbeschermingsmiddelen in het projectgebied.

De nieuwsbrief bundelt de recente meetresultaten voor nitraten en pesticiden en koppelt die aan praktische aandachtspunten. Aan bod komen onder meer bemesting, het behandelen van pootgoed en het voorkomen van puntvervuiling. Ook de Code van Goede Praktijk en plaatsspecifiek spuiten worden toegelicht.

Zo krijgen betrokkenen snel zicht op wat er in hun omgeving wordt gemeten en welke goede praktijken kunnen helpen om vervuiling te voorkomen.

Bevraging bij 194 landbouwers bepaalt volgende acties

De terreinwerking met landbouwers vormt een tweede pijler van CARE+. Veldwerker Wim Vercoutter van de provincie West-Vlaanderen heeft zijn bevraging inmiddels afgerond: 194 van de 204 landbouwers in het projectgebied namen deel.

CARE+ terreinbezoek landbouwers

De antwoorden bevestigen dat verdere informatie en begeleiding nodig zijn rond:

  • beperken van het verwaaien van gewasbeschermingsmiddelen tijdens het spuiten;
  • zorgvuldig vullen en reinigen van spuittoestellen;
  • spreiden van bemesting over meerdere momenten;
  • beperken van erosie en het voorkomen van afstromende silosappen.

Het projectteam werkt op basis van die inzichten aan een sensibiliseringscampagne. De bevraging geeft zo richting aan de onderwerpen waarop de verdere communicatie en begeleiding moeten inzetten.

Collectieve ophaling maakt restwaterverwerking toegankelijker

Naast advies en informatie organiseert CARE+ ook praktische ondersteuning. Inagro vroeg prijzen op bij verschillende verwerkers en bood landbouwers in het projectgebied de mogelijkheid om hun restwater gezamenlijk te laten ophalen en verwerken.

In april 2026 namen vijf landbouwers deel. Samen lieten ze 16,86 m³ restwater ophalen, tegen een prijs van € 141,07 per m³. Door de ophaling te bundelen, worden de vervoerskosten over meerdere deelnemers verdeeld, wat de prijs interessanter maakt dan bij een individuele ophaling. Ook dit jaar organiseert Inagro een groepsaankoop voor restwater.

Financiering op basis van impact wordt verkend

Maatregelen nemen vraagt ook financiële middelen. Daarom onderzoekt het CARE+-team of een ‘impact bond’ mogelijkheden biedt voor het projectgebied.

Farming for Climate voert hierover gesprekken met financiële instellingen. Het beoogde model moet landbouwers middelen geven om sneller maatregelen te nemen rond onder meer bodembedekking, koolstofopbouw en onkruid- en plaagbestrijding.

Wanneer de afgesproken positieve impact wordt behaald, bijvoorbeeld een verbetering van de waterkwaliteit, zouden andere organisaties de financiers vergoeden. Welke organisaties die rol opnemen, moet nog worden bepaald. Binnen CARE+ bevindt deze financieringsvorm zich dus nog in de verkennende fase.

VITO ondersteunt gerichte keuzes met waterkwaliteitsdata

VITO ontwikkelt binnen CARE+ de WaterProtect-tool en begeleidt de aanpak van diffuse lozingen. De tool brengt waterkwaliteitsmetingen samen met gegevens over onder meer landgebruik, neerslag en erosie. Dat ondersteunt het gesprek met landbouwers en helpt bepalen waar welke maatregelen nodig zijn. 

WaterProtecttool screenshot CARE+

De tussentijdse acties tonen hoe CARE+ metingen, terreinonderzoek en praktische ondersteuning met elkaar verbinden. Zo krijgt de verdere aanpak van landbouwlozingen in het gebied concreet vorm.

Wil je meer weten over de aanpak of de lessen voor jouw regio? Bekijk de CARE+-projectpagina of neem contact op met Charlotte Boeckaert.

Contactpersoon